De nummers op de oormerken van vee worden gebruikt om elk dier te identificeren en te koppelen aan zijn gegevens. Dit helpt boeren en dierenartsen bij het beheren van de gezondheid, het fokken en de dagelijkse verzorging, en het ondersteunt ook officiële traceer- en voedselveiligheidssystemen. Oormerken zijn een belangrijk onderdeel van modern veestapelbeheer en ziektebestrijding.
Dieridentificatie wordt al heel lang gebruikt. In het verleden werd vee gemerkt met methoden zoals brandmerken of oormerken. Genummerde oormerken werden algemeen in het begin van de 20e eeuw omdat ze gemakkelijker te zien en betrouwbaarder waren. Tegenwoordig gebruiken veel boerderijen ook elektronische systemen zoals RFID-tags, waarmee dieren snel en nauwkeurig kunnen worden geïdentificeerd met behulp van scanners en software.
Wat betekenen de nummers op de oormerken van vee?
De nummers op een oormerk zijn niet willekeurig. Ze bevatten specifieke informatie over het dier. Afhankelijk van het gebruikte systeem kan één oormerknummer één soort informatie bevatten of meerdere gecombineerd.
1). Individueel dier ID
Dit is het nummer dat een dier binnen een veestapel of systeem identificeert. Het wordt gebruikt om de koe te koppelen aan gegevens zoals gezondheidsbehandelingen, fokgeschiedenis en productiegegevens. Op veel boerderijen is dit het belangrijkste nummer dat mensen gebruiken om een dier te herkennen.
2). Identificatiecode bedrijf of veestapel
Sommige oormerknummers bevatten een code die aangeeft bij welke boerderij of kudde het dier hoort. Dit helpt om dieren van verschillende eigenaren te scheiden en maakt het makkelijker om grote of gemengde groepen vee te beheren.
3). Landaanduiding (alleen officiële tags)
Op overheidslabels kan het nummer een landcode bevatten. Dit geeft aan welk land het dier heeft geregistreerd en wordt gebruikt voor nationale tracering, controle op verplaatsingen van dieren en toezicht op ziekten.
4). Geboortejaar of productiegroep
Sommige nummeringssystemen bevatten het geboortejaar van het dier of de groep waartoe het behoort. Dit helpt boeren om snel te begrijpen hoe oud een dier is of uit welke groep het komt, wat handig is voor beslissingen over fokken en ruimen.
5). RFID Elektronisch Identificatiemiddel
Op elektronische oormerken is ook een digitaal nummer opgeslagen in de RFID-chip. Dit nummer wordt gelezen door scanners en gekoppeld aan computersystemen. Hierdoor kunnen dieren automatisch worden geïdentificeerd zonder het afgedrukte nummer met het oog te lezen.
Voorbeeld
Een tag afgedrukt als US 45 23-017 zou als volgt gelezen kunnen worden:
- US = Het dier is geregistreerd in de Verenigde Staten. Dit deel geeft het land aan dat verantwoordelijk is voor de officiële identificatie van het dier.
- 45 = De code van het bedrijf of beslag. Deze code geeft aan tot welk bedrijf het dier behoort binnen het nationale systeem.
- 23 = Het dier is geboren in 2023. Dit deel is opgenomen zodat de boer snel de leeftijd van het dier kan zien zonder de administratie te controleren.
- 017 = Het individuele diernummer. Dit betekent dat deze koe het 17e dier was dat in dat jaar op die boerderij werd gemerkt.
Dus in dit voorbeeld vertelt het volledige getal je:
Dit dier behoort tot boerderij 45 in de Verenigde Staten, is geboren in 2023 en is dier nummer 17 uit die geboortegroep.
Dit betekent niet dat alle tags deze exacte indeling gebruiken. Het laat alleen zien hoe een enkel tagnummer land, boerderij, geboortejaar en individuele ID kan combineren in één leesbare code, afhankelijk van het gebruikte systeem.
Visuele tags vs RFID-tags
Oormerken kunnen op twee manieren gelezen worden. Sommige worden gelezen door mensen, andere door machines. Dit verschil heeft invloed op hoe de nummers worden gebruikt en hoe ze eruit zien.
Visuele (Gedrukte) Oormerken
Visuele tags hebben nummers die mensen kunnen zien en lezen. Boeren gebruiken ze tijdens hun dagelijkse werk om dieren in het veld of in de stal te identificeren.
Het gedrukte nummer is kort en gemakkelijk te herkennen van een afstand. Het formaat is flexibel en kan worden gekozen door de boerderij of worden vereist door een nationaal programma.
RFID (elektronische) oormerken
RFID-tags bevatten een kleine elektronische chip in de tag. Het nummer op de chip wordt gelezen met een scanner en naar een computersysteem gestuurd.
Dit nummer is vast en uniek voor die tag. Het maakt snelle en nauwkeurige identificatie mogelijk zonder het afgedrukte nummer met het oog te lezen. RFID-systemen worden vaak gebruikt voor automatisch wegen, sorteren en officiële traceerbaarheidsprogramma's.
In de praktijk combineren veel tags beide. Ze hebben een gedrukt nummer dat mensen kunnen lezen en een elektronisch nummer dat scanners kunnen lezen. Elk dient een ander doel in het veebeheer.
Hoe maak je een nummeringssysteem voor bedrukte oormerken van vee?
Gedrukte tagnummers volgen specifieke constructieregels. Een nummersysteem is niet zomaar een stijlkeuze. Het bepaalt hoe het geboortejaar, de geboortevolgorde of familiegegevens van het dier in het oormerknummer worden geplaatst, zodat mensen de betekenis ervan direct kunnen aflezen. Hieronder staan de meest voorkomende systemen die door boerderijen worden gebruikt op gedrukte veetags.
Getallen samenstellen met behulp van het geboortejaar en de geboortevolgorde
De meest directe methode is om van het geboortejaar het eerste deel van het label te maken en dan de volgorde van geboorte van het kalf toe te voegen.
Als je cijfers voor het jaar gebruikt, neem je de laatste twee cijfers van het jaar en plaats je ze voor het kalfsnummer.
Het vijftiende kalf dat in 2023 wordt geboren, wordt bijvoorbeeld 23-015. Als het jaar verandert, begint de reeks opnieuw. Dus het eerste kalf geboren in 2024 wordt 24-001.
Dit werkt omdat:
- het jaartal komt altijd van het kalenderjaar
- de volgorde komt altijd van het tellen van kalveren in dat jaar
Om het leesbaar te houden, leggen veel boerderijen de lengte van de volgorde vast. Gebruik bijvoorbeeld altijd drie cijfers voor de volgorde. Op die manier wordt 1 001 en 10 010.
Sommige beslagen gebruiken ook een langer formaat met vier cijfers om te voorkomen dat getallen over lange perioden worden herhaald. Bij deze aanpak verschuift het eerste deel van het nummer per decennium naar voren in plaats van opnieuw te beginnen bij dezelfde waarde. Bijvoorbeeld, als het eerste kalf geboren in 2011 werd gemerkt met 1001, zou het eerste kalf dat in 2021 wordt geboren, niet opnieuw worden gebruikt. 1001 maar zou worden gelabeld 1501 in plaats daarvan. Dit houdt de nummers uniek tot twintig jaar lang en vermindert verwarring wanneer oudere dieren nog in de kudde zitten. De logica blijft hetzelfde. Eén deel staat voor de geboortejaargroep en het andere deel voor de volgorde van geboorte. Alleen het beginpunt wordt naar voren verplaatst om overlap te voorkomen.
Getallen samenstellen met behulp van de internationale jaarlettercode
In plaats van het jaar als cijfers te schrijven, gebruiken veel producenten een internationale jaarlettercode, die ook wordt gebruikt door grote rasverenigingen en registratiesystemen. Het systeem kent een standaardlettercode toe aan elk kalenderjaar en dit wordt elke 22 jaar herhaald. Boeren zouden bijvoorbeeld het 101e kalf dat in 2020 geboren is, identificeren als 101H, waarbij ‘H’ staat voor 2020. Het systeem laat de letters I, O, Q en V weg om verwarring met de nummers 1, 0 en U te voorkomen.
Een veelgebruikte volgorde ziet er als volgt uit:
Jaar | Brief |
2020 | H |
2021 | J |
2022 | K |
2023 | L |
2024 | M |
2025 | N |
2026 | P |
2027 | R |
2028 | S |
2029 | T |
2030 | U |
2031 | W |
De reeks gaat in deze volgorde verder en wordt na een volledige cyclus herhaald.
Om het tagnummer op te bouwen, neem je:
- de letter voor het geboortejaar uit de horoscoop
- de volgorde van geboorte van het kalf
Dan combineer je ze.
Als een kalf het tiende is dat geboren wordt in 2025, en de grafiek laat zien dat 2025 gelijk is aan N, wordt de tag N10.
Als een kalf het derde is dat geboren wordt in 2023, en 2023 is gelijk aan L, wordt de tag L03.
De letter komt altijd uit de grafiek. Het getal komt altijd van het tellen van de kalveren dat jaar.
Dit systeem houdt de nummers kort en vermijdt het schrijven van volledige jaren op de tag.
Nummers opbouwen vanuit het nummer van de moeder
In een systeem op basis van moederdieren wordt het nummer van het kalf gecreëerd op basis van het bestaande nummer van de koe. Het doel is om de familieband direct op het label weer te geven.
Een veelgebruikte methode is om het basisnummer van de dam te behouden en alleen het jaartal te veranderen.
Als een koe 100M en de brief E het geboortejaar van het kalf voorstelt, wordt het kalf 100E:
- 100 komt van de moeder
- E komt van de jaarcode.
Een andere methode is om de jaarcijfers voor het nummer van de dam te plaatsen.
Als de koe 100 en het kalf is geboren in 2017, kan het kalf worden gemerkt 17100:
- 17 komt van het geboortejaar
- 100 komt van de dam.
Sommige boerderijen korten dit nog verder in door alleen het laatste cijfer van het jaar te gebruiken.
Als het jaar 2017 is en de koe 100, dan wordt het kalf 7100:
- 7 komt van het laatste cijfer van het jaar.
- 100 komt van de dam.
Deze volgen allemaal dezelfde regel:
- Een deel van het aantal komt altijd van de moeder.
- Een deel van het getal komt altijd van het geboortejaar.
Als een vaars wordt gehouden om mee te fokken, krijgt ze meestal later een nieuw permanent kuddenummer, zodat nummers op basis van familie niet gedupliceerd blijven over de generaties heen.
Getallen samenstellen met groepen of batches
In groepsgebaseerde systemen wordt het aantal opgebouwd uit een groepscode plus een individuele telling.
Eerst krijgt een groep of partij een code toegewezen, zoals B1 of G3. Vervolgens worden de dieren in die groep geteld.
Bijvoorbeeld, B2-110 is als volgt opgebouwd:
- B2 toont batch 2.
- 110 toont het honderdentiende dier in die batch.
Deze methode wordt vaak gebruikt wanneer dieren worden beheerd als partijen voor voeding, gezondheidsprogramma's of marketing.
Nummers samenstellen op basis van kuddecode + diernummer
Dit systeem combineert een bedrijfs- of kudde-ID met een diernummer.
Bijvoorbeeld, AB-0456 gebruikt AB om het bedrijf of de kudde weer te geven en 0456 om het individuele dier weer te geven.
Dit formaat is handig wanneer dieren van het ene bedrijf naar het andere verhuizen of wanneer verschillende bedrijven dezelfde nummerreeksen gebruiken. De kuddecode voorkomt dat twee dieren hetzelfde volledige nummer hebben, zelfs als ze dezelfde individuele ID hebben.
Het is ook handig voor verkoop, transport en gedeelde begrazingssystemen, omdat het label zelf laat zien waar het dier vandaan komt.
Over het geheel genomen, Welke methode je ook gebruikt, het belangrijkste is dat de regel niet van jaar tot jaar verandert.
Een volledige nummeringsregel beantwoordt altijd drie vragen:
- Waar komt het jaar vandaan
- Waar komt het bestelnummer vandaan?
- Waar komt het familie- of groepsdeel vandaan
Zodra deze drie onderdelen vastliggen, wordt elk tagnummer op dezelfde manier opgebouwd. Dat maakt het systeem leesbaar en bruikbaar, niet de grootte van het nummer of de kleur van de tag.
Zijn oormerknummers van vee internationaal gestandaardiseerd?
Nee, sommige onderdelen van de identificatie van vee zijn gestandaardiseerd, maar veel van wat je op een tag ziet staan is dat niet.
Gedrukte nummers zijn niet één wereldwijde standaard
Voor normale visuele oormerken is er niet één internationale regel die zegt hoe het afgedrukte nummer eruit moet zien. Een bedrijf kan zijn eigen formaat kiezen en verschillende landen hebben ook hun eigen officiële formaten.
Officiële overheidsprogramma's kunnen worden gestandaardiseerd binnen een land
In veel landen volgen de officiële identificatielabels een vast nationaal formaat. Dat formaat is consistent binnen dat land en wordt gebruikt voor traceerbaarheid, verplaatsing van dieren en ziektebestrijding.
In de Verenigde Staten bijvoorbeeld, volgen de officiële oormerken specifieke nationale formaten, zoals het 840 Animal Identification Number (AIN) systeem en de door de staat uitgegeven metalen oormerken.
De 840-tags beginnen met “840” om de Amerikaanse landcode aan te geven, gevolgd door een unieke reeks cijfers die aan het dier zijn toegewezen. Deze nummers zijn vastgesteld door het nationale traceerbaarheidsprogramma van de VS.
RFID-systemen komen het dichtst bij internationale standaardisatie
RFID-tags gebruiken een elektronisch nummer dat in de chip is opgeslagen. Die elektronische ID is ontworpen om uniek te zijn en leesbaar voor scanners. In de praktijk is de RFID-kant veel meer gestandaardiseerd dan normale gedrukte nummers, omdat RFID-apparatuur en databases consistentie nodig hebben om in verschillende systemen te kunnen werken.
Dit is ook de reden waarom RFID-tags vaak een lange code hebben die meer lijkt op een serienummer dan op een bedrijfsvriendelijk label. Het is eerst gemaakt voor machines.
Tips voor het maken van een oormerknummeringssysteem voor vee
Een nummeringssysteem moet worden ontworpen rond de manier waarop dieren daadwerkelijk worden behandeld op een bedrijf, niet alleen rond de manier waarop gegevens worden bijgehouden. In de praktijk worden verschillende dieren op verschillende manieren gemerkt, afhankelijk van hun rol in de kudde, hoe lang ze blijven en hoe vaak hun nummers moeten worden gelezen.
1. Bepaal wat het getal moet laten zien
De eerste stap is kiezen wat het tagnummer moet voorstellen. De meeste systemen coderen maar één of twee dingen, zoals het geboortejaar, de geboortevolgorde, het stamnummer of een groepscode. Als je te veel informatie probeert op te nemen, wordt het nummer lang en moeilijk te lezen.
Als bijvoorbeeld leeftijd de belangrijkste factor is voor het sorteren van dieren, dan moet het aantal een jaartalindicator bevatten. Als het volgen van de familie belangrijker is, moet het nummer worden opgebouwd uit het nummer van het moederdier. Als vee in partijen wordt beheerd, moet het nummer een groeps- of partijcode bevatten.
2. Stel verschillende regels op voor koeien, stieren en kalveren
Fokkoeien krijgen meestal grote, duurzame oormerken met eenvoudige nummers. Veel kuddes nummeren koeien opeenvolgend van 1 tot de grootte van de kudde. Als een kudde 100 koeien heeft, kunnen ze van nummer 1 tot en met 100 worden voorzien. Het doel is stabiliteit. Deze nummers moeten vele jaren bij de koe blijven, dus leesbaarheid is belangrijker dan gemak op korte termijn.
Stieren worden vaak apart van koeien genummerd en gemerkt met een andere kleur label. Stieren krijgen bijvoorbeeld de nummers 1 en 2 op blauwe labels, terwijl koeien roze labels gebruiken. Dit maakt het gemakkelijker om ze snel te identificeren in het veld en voorkomt dat stierennummers worden vermengd met de koevolgorde.
Kalveren worden meestal anders behandeld omdat veel van hen later verkocht of opnieuw gemerkt zullen worden. Het is gebruikelijk om voor het afkalfseizoen de kalveretiketten genummerd van 1 tot 100 klaar te maken, met twee sets van elk nummer beschikbaar. Bij de geboorte wordt het kalf gemerkt met hetzelfde nummer als de moeder. Als koe 51 een kalf krijgt, wordt het kalf gemerkt met nummer 51. Dit maakt het gemakkelijk om kalf en koe aan elkaar te koppelen tijdens de zoogperiode en het vroege management zonder de administratie te controleren.
Het bijhouden van twee sets kalverlabels is belangrijk voor het geval er een label verloren gaat of er een tweeling geboren wordt. Het voorkomt vertragingen en houdt de nummering consistent.
3. Plan wat er gebeurt als kalveren vervangers worden
Aan het einde van het jaar worden kalverlabels vaak verwijderd en schoongemaakt voor hergebruik. Kalveren die verkocht worden, houden alleen hun managementlabel. Kalveren die als vervanger worden gehouden, worden meestal voorzien van grote permanente oormerken en toegevoegd aan het nummeringsysteem voor volwassenen.
Als de kudde bijvoorbeeld koeien heeft met de nummers 1 tot en met 100 en er wordt een vaars gehouden, dan wordt zij koe 101. Als er een stierkalf wordt gehouden, dan wordt zij stier 3. Als er een stierkalf wordt gehouden, kan hij stier 3 worden. Dit houdt het volwassen systeem schoon en voorkomt dat kalvernummers permanent in gebruik blijven.
4. Bepaal hoe het jaartal in de kalvernummers moet komen te staan
Veel producenten vermelden het geboortejaar direct in de kalvernummers. Een veelgebruikte methode is om de jaarcijfers vooraan in het nummer te plaatsen.
Bijvoorbeeld:
- 2601 betekent dat het eerste kalf geboren wordt in 2026.
- 2655 betekent het kalf dat geboren is uit koe 55 in 2026.
Hier komt 26 van het jaar 2026 en 01 of 55 komt van de geboortevolgorde of het stamnummer. Dit maakt de leeftijd zichtbaar zonder een recordboek te controleren.
Sommige beslagen gebruiken de internationale jaarlettercode in plaats van cijfers. Elk jaar komt overeen met één letter op basis van een vaste grafiek (zoals eerder getoond).
5. Definieer hoe geboortevolgorde wordt geteld
Een andere beslissing is hoe kalveren binnen een jaar of groep geteld worden. De meeste systemen stellen de volgorde elk jaar opnieuw in en tellen naar boven als er kalveren geboren worden.
Om getallen leesbaar te houden, leggen veel bedrijven de lengte van dit deel vast. Door bijvoorbeeld drie cijfers te gebruiken, wordt het eerste kalf altijd geschreven als 001 in plaats van 1, en het tiende kalf als 010 in plaats van 10. Dit houdt alle labels even breed en voorkomt verwarring tussen kleine en grote aantallen. Dit houdt alle labels even breed en voorkomt verwarring tussen kleine en grote getallen.
6. Gebruik taggrootte, -kleur en -plaatsing als onderdeel van het systeem.
Het nummeringsysteem werkt beter als het fysieke labelontwerp het ondersteunt. Langdurige fokdieren zouden grote oormerken moeten gebruiken met lasergeprinte nummers in plaats van handgeschreven inkt, die vervaagt. Kalveren die maar kort blijven, kunnen kleinere oormerken gebruiken.
Veel producenten geven ook opdrachten:
- één kleur voor koeien
- een andere kleur voor stieren
- en verschillende kleuren voor kalveren
Sommigen plaatsen visuele oormerken in het rechteroor en elektronische of insecticidenmerken in het linkeroor. Anderen voorzien dieren van een dubbel label en gebruiken één label voor het managementnummer en een ander voor de naam en het telefoonnummer van de ranch. Deze fysieke regels moeten overeenkomen met de logica van het nummeringssysteem zodat dieren gemakkelijk te sorteren en te herkennen zijn.
7. Denk vooruit over de verkoop van dieren
Wanneer dieren worden verkocht, houden de meeste bedrijven het managementnummerlabel op het dier en staan ze toe dat aangepaste ranchlabels ook blijven zitten. Dit voorkomt dat het recordspoor wordt verbroken, terwijl de koper later nog steeds zijn eigen identificatie kan toevoegen.
Als het nummeringssysteem goed is ontworpen, kan een dier de kudde verlaten zonder dat er gaten vallen of verwarring ontstaat in de resterende volgorde.
8. Houd familie- of groepslogica gescheiden van de jaarlogica
Als het systeem gebruik maakt van nummering op basis van dammen of groepen, moeten de regels duidelijk gescheiden zijn.
- In stamsystemen komt een deel van het nummer altijd van de moeder en een deel komt altijd van het geboortejaar.
- In groepsgebaseerde systemen komt een deel van het aantal altijd van de groepscode en een deel altijd van de individuele telling.
Wat vermeden moet worden is het mengen van betekenissen op dezelfde positie. Een cijfer dat bij het ene dier “jaar” betekent, mag bij een ander dier niet “koenummer” betekenen. Elk deel van het nummer moet altijd voor hetzelfde type informatie staan.
9. Schrijf de regel op en houd je eraan
Een goed nummeringssysteem heeft één duidelijke regel voor:
- hoe koeien worden genummerd
- hoe kalveren worden genummerd
- hoe jaren worden gecodeerd
- hoe vervangingen opnieuw worden gelabeld
Als die regel eenmaal is ingesteld, moet iedereen die tags aanbrengt zich er elke keer op dezelfde manier aan houden. Het systeem werkt alleen als het nummer altijd hetzelfde betekent voor elk dier.
Conclusie
Oormerknummers zijn slechts een onderdeel van een veel groter identificatiesysteem. Er bestaan ook methoden zoals tatoeëren, brandmerken en elektronische identificatie, maar die zijn niet op dezelfde manier afhankelijk van zichtbare nummering en dienen andere doelen. Oormerken blijven het meest praktische hulpmiddel voor het dagelijkse kuddebeheer, omdat de nummers onmiddellijk zichtbaar en begrijpelijk zijn in het veld.
Het belangrijkste is niet het label zelf, maar de logica achter het nummer dat erop gedrukt staat. Een goed ontworpen nummeringssysteem stelt boeren in staat om in één oogopslag informatie over leeftijd, familie of groep te herkennen en dat dier te koppelen aan nauwkeurige gegevens. Als het systeem consistent en duidelijk gedefinieerd is, wordt het nummer op het oormerk meer dan een label. Het wordt de identiteit van het dier binnen de kudde.
Waarom JIA Tech een betrouwbare fabrikant is van RFID-oormerken en Animal Chip Readers
JIA Tech is gespecialiseerd in de productie van RFID-oormerken en RFID-lezers voor dieren voor identificatie en gezondheidsbeheersystemen. Onze producten zijn ontworpen om te voldoen aan ISO-normen en ondersteunen langdurig gebruik onder echte bedrijfsomstandigheden. Met stabiele chipcodering, consistente productiekwaliteit en ondersteuning voor programma's voor het traceren van vee biedt JIA Tech betrouwbare identificatieoplossingen voor runderen, schapen, geiten en varkens. We werken rechtstreeks samen met boerderijen, systeemintegrators en veeteeltprogramma's om RFID-apparaten te leveren die consistent presteren in veldomgevingen en soepel integreren met bestaande lees- en databasesystemen.
Op zoek naar een betrouwbare leverancier of een offerte voor uw project? Neem nu contact op met JIA Tech om de vereisten voor uw RFID-oormerk en dierchiplezer te bespreken.